Dakśiṇāvarta or Dakśiṇāpatha or dakśiṇa Bhārata, is the region south of Vindhyas, the southern part of Bharata khanḍa, of Bharata varṣa, in turn part of Jambū dvīpa.

The cultural continuity and integration themes in Bhārata are explained here. There are several themes that tell how the seers of Bhārata saw Bhārata.

  1. The sacred geography of Bhārata:
    1. 18 Śakti pīṭhās that are charged by different body parts of Sati, indicating how the different regions of Bhārata are but limbs of one landscape
    2. 12 Jyotirlingas
  2. The journey of Rāma and Pānḍavās across the landscape of Bhārata, telling how they saw this land as one.
  3. Sugrīva (starting from dakśiṇa patha) dispatches his armies in search of Sita to all four directions, and their search ends where the landscape of Bhārata ends. Similarly the Vijaya yātra of Pānḍavās (starting from Uttarāpatha) happens in all four directions covering the landscape of Bhārata.
  4. The Aśvamedha done by Rāma, Pānḍavās and other rulers later on, telling how they saw Bhārata as one cultural landscape which needed to be brought under a single political umbrella.


The interesting aspect in Sugrīva’s case (Rāmayaṇa, Kishkindha Kanda sargas 40-43) is that Rāmayaṇa predates Mahābhārata. Sugrīva’s sense of Bhārata landscape, thus predates Pānḍavās’ sense of Bhārata landscape. This goes against the idea that Bhārata is a notion that north Indian Aryans developed. Rāvaṇa in south, Sugrīva in south (Kishkindha, near Hampi), Kārtavīrya in central and southwards (Mahiṣmati), all had a full sense of Bhārata landscape.

Kārtavīrya is listed among one of the six great emperors (cakravarti) and had his capital in madhya Bhārata (close to Vindhya). Bali a celebrated emperor and devotee of Viṣṇu hailed from Dakśiṇāpatha.


The Beginnings

There is an interesting story about how civilization developed in Dakśiṇāvarta. When all the devatas and rishis were attending grand rituals in Uttarāpatha, Agastya was asked by Rudra to go and live in Dakśiṇāpatha so that his tapas in Dakśiṇāpatha alone balances the weight of all those men in Uttarāpatha. Agastya subdues the rising Vindhyas on his way south and settles in Dakśiṇāpatha.

This is often made to mean knowledge development in Dakśiṇāpatha started with the movement of Agastya. Interesting however is the fact that Agastya moved down south because the weight got concentrated in the north. So before the concentration happened, devatas and risihis were distributed all over. This implication is ignored in historic speculation of the rise of civilization of Dakśiṇāpatha.



There are several misconceptions that rose, primarily as a result of historiography that undermines the symbolism of epics, about the rise of civilization in Dakśiṇāpatha.


  1. One is the notion that Dakśiṇāpatha was more a rakshasa region that the Aryas invaded. As a matter of fact Rāvaṇa was an asura who happens to have set up his capital south of Vindhyas but not originally hailing from south.
  2. Another is the notion that north-south was always seen as two parts. Political alliances in the epics, such as Jarasandha-Rukmi (Magadha-Vidarbha), Pānḍavās-Pandya (Indraprastha-Dravida) show no Uttara-dakśiṇa divide.
  3. Arya-dravida language families are often shown as indicators of north-south divide.



If the north-south divide had any historic reality, we would expect wars along those lines, which we do not see in the epics. There are no wars where the kings south of Vindhyas allied to fight the kings north of Vindhyas. On the contrary, we see kings of south and north allying on both sides of major wars. Both Pānḍava and Kaurava side in Mahābhārata war had kings from north and south.

Political unification of Bhārata also happened from time to time, through yajnas like Aśvamedha, Rājasūya and Vaiṣṇava where kings from different regions are brought under an umbrella either through alliance (preferred) or through conquest (second option).

Though Bhārata was always seen as a single landscape, political capital was not deemed fixed. The cakrasthzna or capital of the cavrakarti/Samrat depended on who unified the geo-polity. It was at Hastināpura for some time (Kurus), then Pāṭalīputra (Magadha lineages), then Dhānya kaṭaka (Sātavāhanas), Ujjain (Mālava lineages) etc. This also does not indicate north as the defacto capital as it was practically anwhere in the subcontinent. Bigger empires like Choḻa,  Chāḻukya and Tuḻu had their capitals south of Vindhyas in the last  millennium. Even the last known Hindu empire of Marathas had defacto capital south of Vindhyas though the de jure capital for formality was left at Delhi for various reasons.


Invasion Centuries

During the last millennium Bhārata faced unending waves of invasions and colonizing, and has only started decolonizing in the recent decades.

During the long and bloody invasion centuries, Bhārata acted as a single organism with several limbs. As Uttarāpatha faced the worst in terms of military and cultural destruction, more groups took up the role of warriors. The soft functions like knowledge moved down south, and synthesized schools of bhakti and Vedanta which were required for the vitality of Bhārata. Empires like Vijayanagara which could be called centers of high civilization thrived in Dakśiṇāpatha, which acted not only in protection but in synthesis of culture that was corroding in other regions.

Marathas who reclaimed Bhārata from sultanates were pushed down as far as Jinji the final hold out (during Bhosle king Rajaram’s time), and used that as cushion to recover the regions up to Vindhyas and then north.

The 27 year war is famous, but the cognition of Bhārata seen as a single landscape by the Marathas  is not a fact  that is often paid attention to. This was not an idea created by Marathas but only inherited from the times immemorial, from the times of 6 cakravartins, Ikṣvākus, Kurus, Mauryas, Paramāras and others.

After the Marathas fell and British colonized Bhārata, the freedom struggle had elements trying to liberate regions as well as the entire subcontinent, but any struggle specific to a region was only limited because of the strength of the movement and not because the vision was limited to the region. From the Marathas to Panjabi to Bangali freedom fighters none wanted freedom limited to their region. The demand was that British leave Bhārata and the dream was the Bhārata becomes free again.



This is a very brief introduction of collective consciousness about Bharata in Dakśiṇāpatha. On military, political, spiritual, cultural, social and economic lines,  there are countless  integration themes that show Bhārata as one and Dakśiṇāpatha as always being part of that collective consciousness.



  • ప్రపంచంలో తనని, తనలో ప్రపంచాన్ని చూడటమే భారతీయ దృష్టి – ఆర్ ఎస్ ఎస్ సర్ సంఘచాలక్
    అయోధ్య శ్రీ రామమందిర భూమిపూజ కార్యక్రమంలో డా. మోహన్ భగవత్ జీ ప్రసంగం నేడు ఎంతో ఆనందమయమైన రోజు. ఆ ఆనందం కూడా అనేక రకాలు. మనమంతా కలిసి ఒక సంకల్పం తీసుకున్నాం. అలా సంకల్పం తీసుకుని పని ప్రారంభించే సమయంలో అప్పటి సర్ సంఘచాలక్ బాలసాహెబ్ దేవరస్ ఒక హెచ్చరిక వంటి సూచన చేశారు. రాగల 20,30 ఏళ్ళు ఎంతో పరిశ్రమిస్తేనేగానీ ఈ సంకల్పం పూర్తికాదని ఆయన చెప్పారు. అలాగే 30 ఏళ్లపాటు పనిచేశాం. ఇప్పుడు […]
  • सारे जगत में स्वयं को और स्वयं में सारे जगत को देखने की दृष्टि भारत की है – सरसंघचालक
    राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ 05-Aug-2020: श्रीराम मंदिर निर्माण कार्य शुभारंभ कार्यक्रम में पू. सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत जी का उद्बोधन श्रद्धेय महंत नृत्यगोपाल जी महाराज सहित उपस्थित सभी संत चरण, भारत के आदरणीय और जनप्रिय प्रधानमंत्री जी, उत्तर प्रदेश की मा. राज्यपाल जी, उत्तर प्रदेश के मा. मुख्यमंत्री जी, सभी नागरिक सज्जन माता-भगिनी। आज आनंद का क्षण […]
  • శ్రీ రామమందిర భూమిపూజ సందర్భంగా శుభాకాంక్షలు తెలిపిన విశ్వహిందూ పరిషత్
    అయోధ్యలో భగవాన్ శ్రీ రామచంద్రుని జన్మస్థలంలో భవ్యమైన మందిర నిర్మాణ కార్యం ప్రారంభమయిన సందర్భంగా విశ్వహిందూ పరిషత్ కేంద్ర కార్యనిర్వహణ అధ్యక్షులు శ్రీ ఆలోక్ కుమార్ దేశ, విదేశాల్లో ఉన్న రామభక్తులందరికి శుభాకాంక్షలు తెలిపారు. ఐదు వందల సంవత్సరాల పోరాటం, అనేకమంది రామభక్తుల బలిదానం, 70 ఏళ్ల న్యాయ పోరాటం తరువాత ఇలాంటి అపూర్వమైన ఘట్టాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూడగలిగిన మనమంతా ఎంతో అదృష్టవంతులమని ఆయన అన్నారు. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న కోట్లాదిమంది రామభక్తుల  కృషి, భగవాన్ శ్రీ […]
  • VHP Working President greets on beginning of Ram temple construction
    New Delhi, August 05, 2020 – The Central Working President of the Vishva Hindu Parishad (VHP), Advocate Shri Alok Kumar has extended heartfelt greetings and best wishes to all the countrymen and Ram Bhakts(devotees) spread around the globe on the auspicious occasion of beginning of construction of the glorious grand temple on the birthplace of […]
  • रामम मंदिर निर्माण के आरम्भ पर विहिप कार्याध्यक्ष का बधाई संदेश
    नई दिल्ली अगस्त 5, 2020। विश्व हिंदू परिषद (विहिप) के केन्द्रीय कार्याध्यक्ष एडवोकेट श्री आलोक कुमार ने सभी देशवासियों तथा विश्वभर के रामभक्तों को भगवान श्रीराम की जन्मभूमि पर भव्य मंदिर के निर्माण कार्य के शुभारम्भ पर हार्दिक बधाई व शुभकामनाएं दी हैं। अपने शुभ कामना संदेश में श्री आलोक कुमार ने कहा है कि […]
  • రామజన్మభూమి ఆలయం కోసం 28ఏళ్ళు ఉపవాసం.. భూమిపూజతో ముగియనున్న వ్రతం 
    రామజన్మభూమిలో ఆలయం కోసం 28ఏండ్ల పాటు ఓ మహిళా చేస్తున్న ఉపవాస దీక్ష ఆగస్టు 5తో  ముగియనుంది. జబల్‌పూర్‌కు చెందిన  81ఏళ్ల ఊర్మిలా చతుర్వేది  రామమందిరం నిర్మాణం ప్రారంభమయ్యే వరకూ ఉపావాసం ఉంటానని 28ఏండ్ల క్రితం శపథం చేసింది. ఆగస్టు 5 రామమందిర భూమిపూజ జరుగుతున్న సందర్భంలో 28 ఏండ్ల ఆమె కల నెరవేరబోతోంది. ఈ 28 ఏండ్లు ఆమె పండ్లు, ఫలాలను మాత్రమే తింటూ జీవనం సాగించింది.. మధ్యప్రదేశ్‌ జబల్‌పూర్‌లోని విజరునగర్‌కి చెందిన ఊర్మిళ 1992లో బాబ్రీ మసీదు కట్టడం […]
  • శ్రీ రామజన్మభూమి, భవిష్య భారతం
    పత్రికా ప్రకటన అయోధ్య రామజన్మభూమిలో భవ్య రామమందిర నిర్మాణం కోసం శిలాపూజ 1989లోనే జరిగినా అనేక రాజకీయ పార్టీలు, ప్రభుత్వాలు అడ్డంకులు సృష్టించడం, కోర్ట్ లలో విచారణ సుదీర్ఘకాలంపాటు సాగడంతో మందిర నిర్మాణం ప్రారంభం కాలేదని, ఇప్పుడు 31 సంవత్సరాల తరువాత గౌరవనీయ ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ సమక్షంలో ఆగస్ట్ 5న భూమిపూజతో ఆ కార్యం ప్రారంభమవుతుందని విశ్వహిందూ పరిషత్ కేంద్ర కార్యనిర్వాహక అధ్యక్షులు శ్రీ ఆలోక్ కుమార్ అన్నారు. రాగల మూడేళ్లలో భవ్య మందిర నిర్మాణం […]
  • राम मंदिर और भविष्य का भारत
    विश्व हिन्दू परिषद् कार्याध्यक्ष एडवोकेट श्री आलोक कुमार का प्रैस-वक्तव्य: लखनऊ अगस्त 3, 2020। विश्व हिंदू परिषद (विहिप) के केन्द्रीय कार्याध्यक्ष एडवोकेट श्री आलोक कुमार ने आज कहा कि 1989 में श्री रामजन्मभूमि पर भव्य मंदिर के लिए शिलान्यास हुआ था, पर मंदिर का निर्माण शासकीय बाधाओं, राजनीतिक तिकडमों और न्यायालयों में देरी के मकड़ […]
  • Shri Rama Janma Bhoomi and The Future of Bharat
    Press statement of advocate shri Alok Kumar, working president-VHP Lucknow. August 3, 2020. The central working president of Vishva Hindu Parishad(VHP) advocate shri Alok Kumar today said that the foundation stone for the construction of a grand Temple at the birth place of Bhagwan Shri Ram was laid in 1989. However, the construction of the […]
  • తెలంగాణ: ఎమ్మెల్యే కుల ధృవీకరణపై ఎన్.ఎస్.సి.ఆర్.పి.ఎస్ ఫిర్యాదు 
    స్టేషన్ ఘనపూర్ నియోజక ఎమ్మెల్యే తాడికొండ రాజయ్య కుల ధృవీకరణపై జాతీయ ఎస్సీ రిజర్వేషన్ పరిరక్షణ సమితి (ఎన్.ఎస్.సి.ఆర్.పి.ఎస్) జనగాం జిల్లా కలెక్టరుకు ఫిర్యాదు చేసింది. ఎస్సీ రిజర్వుడ్ నియోజకవర్గం నుండి అసెంబ్లీకి ఎన్నికైన రాజయ్య నిజానికి క్రైస్తవుడు అని, ఆ విషయాన్ని దాచిపెట్టి ఎస్సీ కుల ధృవీకరణ పత్రంతో స్టేషన్ ఘనపూర్ నియోజకవర్గానికి పోటీ చేసినట్టు  ఎన్.ఎస్.సి.ఆర్.పి.ఎస్ అధ్యక్షులు కర్నె శ్రీశైలం తమ ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నారు. ఎస్సి రిజర్వేషన్ తాలూకు ప్రయోజనాలను తాడికొండ రాజయ్య తన రాజకీయ లబ్ధికోసం దుర్వినియోగం చేశారని ఆరోపించారు. తాటికొండ రాజయ్య స్టేషన్ ఘనపూర్ […]